Tijdens mijn Master Verandermanagement aan de Vrije Universiteit te Amsterdam (2020-2022) ben ik onderzoek gaan doen naar #Wederkerigheid.
Ik heb onderzocht wat de bijdrage is van wederkerigheid aan de organisatie-ontwikkeling. Ik startte mijn onderzoek met drie Wederkerige_Intentie_ Principes en eindigde er met vijf.
Omdat een organisatie zowel een harde (strategy–structure-systems) als een zachte (purpose-process-people) systeembenadering kent, wisselen deze vijf principes elkaar voortdurend af.
Er is geen uniforme norm voor de ervaren waarde van de wederkerigheid. Individuele percepties kleuren de betekenisgeving, roepen gevoelens, meningen, ideeën en beelden op. Deze klonteren samen tot betekeniswolken. En juist die betekeniswolken bepalen het organisatiegedrag: storten we op elkaars emotionele bankrekening, of wordt gedrag ervaren als een opname?
Het geven en nemen, over en weer, als een circulaire beweging maakt dat ik de vijf Wederkerige-Intentie-Principes op een WIP© visualiseer. De theorie heb ik beschreven in mijn thesis, en nu heb ik een eerste vertaalslag gemaakt naar filmbaar gedrag waaraan je de vijf Wederkerige_Intentie_Principes als voorbeeld kunt herkennen of zelf kunt doen. Ontdek de downloadbare infographic versies.
Wil je weten hoe je wederkerigheid bespreekbaar kunt maken in jouw team of organisatie?
Ik kom graag eens koffiedrinken met je.
Wederkerigheid
is de relationele bedrading van de organisatie
die bijdraagt aan leren en ontwikkelen
Wederkerigheid is een stille kracht die relaties ordent en organisatie-ontwikkeling beïnvloedt. Ze is universeel, maar kent geen eenduidige norm. Juist deze openheid maakt wederkerigheid zowel krachtig als kwetsbaar.
Het ontbreken van expliciete afstemming over het wat, wanneer en hoe leidt vaak tot vanzelfzwijgende patronen. Het niet bespreekbaar maken van wederkerigheid kan relationele verwaarlozing en stagnatie veroorzaken.
In het tijdschrift voor OrganisatieOntwikkeling [TvOO, 2024, nr. 1] heb ik samen met een collega een inspirerend artikel geschreven over hoe je door vierstemmig veranderen, wederkerigheid kunt wekken. Want bij veranderprocessen lijkt het wel of je het nooit iedereen naar de zin kunt maken. De een vindt het allemaal maar veel te langzaam gaan. Een volgende vreest chaos en een foutenfestival. Een derde heeft behoefte aan veel overleg en vooral consensus. En een vierde is beducht voor verlies van eigen speelruimte. Ook al zijn er een helder veranderdoel, een goed ontworpen veranderstrategie en is er alle ondersteuning van leidinggevenden: bovenstaande dynamieken zorgen ervoor dat de Wet van wederkerigheid onder druk komt te staan. Hoe dat kan, lees je meer in het artikel, zie link hieronder.
In het tijdschrift Management en Organisatie [M&O 2025, jaargang 79, nr. 6] is mijn essay geplaatst waarin ik de vijf wederkerige intentieprincipes (de WIP©) introduceer, vanuit meervoudige perspectieven op organisatieontwikkeling. De gebruikte spreekwoorden verbeelden de status quo van de sociale uitwisseling. Elk principe laat zien hoe wederkerigheid zich beweegt tussen transactionele en transformationele dynamiek. De archetypen helpen impliciete verwachtingen bespreekbaar te maken en schadelijke interactiepatronen te voorkomen. Lees meer in het artikel, zie link hieronder.
Vierstemmig veranderen is Wederkerigheid wekken
Wederkerigheid en Organisatieontwikkeling
We hebben dan wel verschillende religies, verschillende talen, verschillende huidskleuren,
maar we behoren allemaal tot één menselijk ras
– Kofi Annan
De foto’s die op mijn website staan zijn gemaakt op een prachtige locatie met een toepasselijk thema, namelijk het Museum of Humanity.
Op de website van het museum staat het volgende:
“Mensen zijn prachtig! Daar zijn wij heilig van overtuigd. Om dat te ontdekken, moet je soms wel even je best doen. Wat helpt, is als je aandachtig kijkt en luistert naar de ander. Als je dat doet, ontdek je dat ieder mens een meesterwerk is een verhaal heeft dat ertoe doet.”
Ruben Timman, de oprichter van het museum had een droom. Hij vertelt daarover op de website. Zijn droom gaat over een wereld waarin iedereen zich gezien voelt.
De portretten die levensgroot in het museum hangen, laten zien hoe waardevol ieder mens is. Ze verbeelden voor mij wederkerigheid in de pure vorm van oog-voor-het-andere én dragen een belangrijke boodschap uit: namelijk dat het ook in organisatiecontext draait om waardigheid en menselijke verbondenheid.
Dat is ook mijn droom voor organisaties: #wederkerigheid #medemenselijkheid